Con paz e prosperidade, o gaélico, derivado dunha das linguas máis antigas de Europa "a celta", volve estar de moda na República de Irlanda, onde durante anos foi considerada lingua do campo e un lastre para o progreso.

 

A culminación do proceso de paz en Irlanda do Norte, que creou un novo espazo para o nacionalismo, e o auxe económico da república na última década, favoreceron un renacemento do irlandés, relegado a un segundo plano dende que os británicos impuxeron a súa soberanía no século XIX.

 

Segundo datos do Goberno, dunha poboación de 4,2 millóns de habitantes, un 5 por cento dos adultos (unhas 80.000 persoas) fala gaélico a diario (fronte a un 1 por cento a finais do XIX), un 43 por cento di coñecelo e un 90 por cento considera que é importante e forma parte da súa herdanza cultural. O ministro para Asuntos da Comunidade, Rurais e do Gaélico, Eamon O Cuív, neto do ex xefe do Estado Eamon de Valera, lidera os esforzos para a recuperación do idioma, coa súa promoción nas escolas, na empresa e nos medios de comunicación.

Nunha entrevista con Efe, O Cuív, que preparou un plan de actuación a vinte anos para revitalizar a lingua ancestral dos seus antepasados, revelou cal é a súa meta. "Se en dúas décadas temos 250.000 persoas que falan irlandés a diario, a marea reverteuse e contaremos cunha comunidade parlante o suficientemente sólida para asegurar un futuro de crecemento do idioma', dixo.

O Cuív non nega que parte do resurgimiento do gaélico débese ao recente interese das clases medias, sobre todo en Dublín, que agora envían aos seus fillos ás Gaelscoileanna escolas irlandesas e a pasar os veráns nas Gaeltacht, as rexións do oeste do país onde o irlandés é a lingua nativa.

'Antes, o irlandés asociábase coa lingua dos campesiños, mentres que o inglés era a que abría as portas tanto en Irlanda como para os emigrantes que ían buscar fortuna en Estados Unidos ou Canadá', explicou. Agora, con todo, falar irlandés 'percíbese como unha vantaxe máis que como un lastre', sobre todo despois de que no 2005 o idioma fose recoñecido como lingua oficial pola Unión Europea (UE).

Os irlandeses viaxan e danse conta de que os europeos falan máis dun idioma, que o mundo non se reduce ao inglés, e senten orgullosos da súa lingua, que ten unha literatura vernácula que data do século V, a máis antiga de Europa. Neste momento, falar gaélico queda 'moderno'.

Un dos responsables desa tendencia é o humorista e presentador televisivo Hector Ou hEochagáin, que o popularizou co seu programa de viaxes 'Amú' en TG4, a única canle totalmente nesa lingua (con subtítulos en inglés).

'O lanzamento en 1996 de TG4, con bos documentais, noticias e programas de entretemento, foi fundamental para dar unha imaxe de lingua viva e actual', sinalou a Efe Ou hEochagáin, que fala tamén español tras pasar 4 anos no País Vasco.

O presentador, que aprendeu o idioma de adolescente na rexión de onde procede a súa nai, rexeita que o interese polo irlandés sexa pasaxeiro ou un capricho da clase media, e recorda 'a guerra que desde fai anos levan librando as Gaelscoileanna'. Mícheál O Broin, presidente da asociación de escolas irlandesas, recoñece que houbo un aumento no seu número -de 16 primarias en 1972 fose das Gaeltacht a 184 na actualidade-, pero lamenta que a maioría careza de financiamento adecuado e moitas estean en edificios provisionais.

A pesar de todo, o sistema de inmersión lingüística funciona, e 'a clave é presentar o irlandés como lingua viva e vibrante, falada, en lugar da imposición' que sufriron as xeracións anteriores, afirma.

Ante quen cren que o retorno do gaélico é unha medida forzada, Ou hEochagáin, que recorda que ata os inmigrantes apúntanse agora a aprendelo, mantén que a lingua dos celtas está aquí para quedar: 'Levámolo no sangue', asegura.