Galizacelta.com
     
Contidos Lendas A Santa Companha
A Santa Companha PDF Imprimir Correo-e
Escrito por Brath   
 
 
 
 
 
 
Hai poucos praceres máis agradables na vida que camiñar no medio dun bosque: podemos gozar do sutil xogo de luz e sombra, o canto de distintas aves que se manteñen invisibles ao ollo humano, ocasionalmente olladas dalgún que outro animal silvestre... Mais estes praceres trocanse en aterradores na escuridade da noite. Magnificanse os sons; o romper e pisar unha rama no chan sacódenos os sentidos, e o temor de "ser atrapados e devorados" -como dicía o sociólogo búlgaro Elías Canetti- convértese nunha horrenda realidade.

Os herthelingi

Santa CompanhaWalter Map, archidiácono da catedral de Oxford que viviu no século XIII, foi tamén o autor de De nugis curialium, un recompilatorio de curiosidades medievais moi parecido ás recompilacións feitas por Aulo Gelio na era romana. Nunha das súas obras, o archidiácono fai referencia os herlethingi ou "a compañía dos mortos", nomeada así en honra ao rei Herla. Segundo Map, o campesinado bretón estaba máis que afeito a ve-las horribles procesións nocturnas de "longas filas de soldados en silenzo absoluto" que se abrían paso pola noite, con vagóns repletos de botíns, bestas de carga, cabalos de guerra e ata barraganas. Ata resultaba posible -escribiu Map- furtar cabalos vivos e outros animais da malsana procesión e quedar con eles... aínda que o facelo levaba o risco dunha morte repentina e prematura.

Non se nos ofrece ningunha descrición sobor das armas nin corazas dos herlethingi, así que resulta imposible aseverar se se trataba de guerreiros celtas, lexionarios romanos ou xermanos. Map informou aos seus lectores que os soldados pantasma estiveron activos durante o reinado de Enrique II Plantagenet, indo "dun lado a outro, correndo aquí e alá na máis desatinada deambulancia, todo nun silencio absoluto, e entre eles parecían estar vivos moitos cuxas mortes coñecer de certo".

Nunha ocasión, os non mortos foron vistos marchando a plena luz do día, facendo que os veciños empuñasen armas e preparásense para facer a guerra se o estraño exército non se retiraba. Cando os campesiños -afeitos a lidar con cuadrillas de malfeitores e forasteiros entregados á rapiña- dispararon frechas e arroxaron lanzas contra os herlethingi, a procesión completa desvaneceuse no aire. "Desde aquel dia, esta misteriosa compañía xamais foi volta ver polos mortais".

Niso equivocábase o archidiácono, e moito, posto que a Crónica de Peterborough recolle o regreso destes fantasmales deambulantes nocturnos no ano 1127 d.C.: "Pouco despois moitos homes viron e escoitaron cazadores. Os cazadores eran negros e grandes e asquerosos, e os seus cans era negros...e cabalgaban sobre cabalos e cervos negros. Isto viuse no pobo de Burch e en todos os bosques desde devandito pobo ata Stanford, e os monxes escoitaron o soar das trompetas, e escoitáronas a noite enteira. Homes dignos de confianza que se mantiveron atentos durante a noite dixeron que os que soaban as trompetas eran uns vinte ou trinta. Isto viuse e escoitouse desde principios de Coresma ata Pascua. Así foi como chego. Da súa desaparición aínda non se pode dicir nada".


A cacería salvaxe

O folklore alemán bríndanos un grupo aínda máis sinistro de deambulantes nocturnos: a cacería salvaxe. A chegada da cacería está anunciada polo son do vento que asubiar entre as árbores, aínda que o tempo poida estar acougado. Prodúcese entón a aparición fantasmal da partida de caza, co aullido dos seus cans de presa, descendendo do ceo escuro. Os cans, negros e chuspindo lume, son aguilloados polos cazadores pantasma, montados en cabalos de dous ou tres patas. O desventurado viaxeiro que se topa con eles no camiño ten dúas alternativas: arroxarse ao chan e sentir como as gélidas patas dos animais písanlle as costas, ou deixarse levar pola partida de caza, correndo o risco de ser depositado lonxe da súa casa ou morrer durante a furiosa arremetida dos personaxes malvados. Pierre de Ronsard (1524-85) autor de numerosos poemas e cantos de amor, escribiu o seu Himno dos demos (1556) supostamente despois case ser levado en albas pola puxanza sobrenatural.

O Amo dos Cazadores, coñecido tamén como o Cazador, cabalga un garañón gris ou negro mentres que guía o seu exército dos mortos, que inclúe tanto os que morreron en batalla como os que morreron accidentalmente, así como os recentemente mortos coñecidos polo desafortunado espectador. Do mesmo xeito que o famoso xinete de Wáshington Irving, o Cazador pode manifestarse como un xinete sen cabeza.

 

A procesion dos mortos

 

Esta aterradora procesión nocturna xeaba os corazóns dos poboadores do norte de Europa e pasou a converterse en parte integral do folklore escandinavo, alemán e suízo. Do mesmo xeito que os herlethingi de Walter Map, a cacería salvaxe foi vista por primeira vez no século XIII, poucos anos antes da primeira Cruzada, presaxiando talvez a carnicería de devandita aventura bélica.

Ordericus Vitalis (c.1075-1143), un monxe normando de Saint Evroul, autor dos catro tomos da Historia Eclesiástica, conta a historia dun sacerdote que regresaba á súa casa logo de administrar a extremaunción a un fregués. Puido ver unha procesión de figuras sollozantes que se movían lentamente, guiadas por un xigantesco guerreiro. Detrás das figuras viñan portadores de féretros e máis inquietantes aínda, mulleres dacabalo cuxas cadeiras de montar claveteadas brillaban na escuridade. O cura, segundo o cronista, xamais crera nos herlethingi, pero logo de ver persoas na comitiva cuxas mortes non estaban en dúbida, cambiou a súa opinión do todo.

O aullar dos cans

Coñecida baixo distintos nomes segundo o país en que se producen a manifestacións, a Cacería Salvaxe parece ter un modus operandi bastante regular, que consistía en perturbar a paz da noite co aullar dos cans, o tañer de trompetas ou tambores, ou estrañas luces que se vían entre os bosques mentres que a procesión achegábase, características compartidas por outros deambulantes paranormales no sur de Europa e ata nas Américas.

No século XVI, as crónicas alemás mencionaban que a Cacería Salvaxe ou wuetten-hor xa se deixaba ver de día en todas as terras europeas, e consistía de soldados que faleceran antes do seu momento. "Aqueles que morren antes do momento que Divos destinoulles", escribiu Johann Geiler von Keiserberg, "e quen se alistaron no exército ou morreron apuñalados, aforcados ou afogados, deben camiñar por extenso logo de mortos ata que sobreveña o momento indicado", crenza que antecede ás historias marítimas sobre barcos pantasma tripulados por dotacións pantasma que non poden deixar de vagar os mares.

Desdichados aqueles que foron condenados a deambular de tal xeito, pero quen era o estraño guerreiro que os guiaba? Algúns suxerían que o cabaleiro armado non era senón o diaño, e que os cans eran anxos caídos. Outros afirmaban que era o deus nórdico Wotan, cuxo poder mantíñase forte aínda nesa época cristiá, e os relatos sobre a Cacería eran coñecidos como wuottes-her ou odinjagt. Noutras rexións pensábase que o Amo da Cacería era ninguén menos que o rei Arturo, e por esta razón dábaselle o nome de lle chasse Artus na rexión francesa de Auvernia. Outros lle asignaron o liderado da Cacería a Sigurd (en Noruega, onde a desatinada procesión coñécese como jolerei) ou ao rei Valdemar (en Dinamarca) e ata a Federico o Grande (Alemaña) e ao emperador Carlomagno. Na tradición austriaca, a Cacería ten o distintivo adicional de estar guiada por unha muller -Perchta- cuxo nomee provén do dunha deusa teutónica.

Outras tradicións francesas suxiren que a Cacería está dirixida por un xigante dun único ollo condenado a vagar a Terra por un prazo de doce días entre Nadal e Epifanía, durante os cales as portas do ultramundo están abertas. Sir James Frazier no seu monumental The Golden Bough afirma que durante esta época "o Cazador Salvaxe desprázase polo aire", motivo polo cal os habitantes de Silesia (no sur de Polonia) queimen resina de piñeiro para escorrentar as forzas negativas. A tradición de Latvia afirma que o diaño e os seus seguidores merodean o noso mundo baixo a guisa de lobos durante estes doce días.

A Igrexa pronunciouse sobre o asunto dos encontros sobrenaturais coa Cacería, explicando que esta "formaba parte do ciclo de castigo do pecado", ensinando que a Cacería estaba formada por nenos que morreron sen bautizar, suicidas, as vítimas de homicidio, os adúlteros e "aqueles que profanaron un ritual relixioso ou non ayunaron en Coresma". Os ensinos medievais sobre o castigo das almas dos condenados no noso mundo antes de enfrontar a condena eterna engadían outro detalle pouco agradable: os corpos dos participantes na desenfreada procesión eran deformados e mutilados por demos e os canes infernais que lles acompañaban (European Mythology. NY: Bedrick, 1987).


 

O noso prezado membro Brath leva connosco dende o Luns, 14 Agosto 2006.

Amosar outros artigos deste autor