• Bretón

Na actualidade fálase na Bretaña francesa baixo a forma de varios dialectos; case todos os seus falantes son ademais francófonos. Apareceu entre os séculos IV e VIN cando os galeses e os córnicos emigraron a outras terras para escapar das invasións doutros pobos. Distínguese do galés e do córnico ou a lingua de Cornualles en que posúe nasalizaciones e os seus préstamos son do francés. O período de maior esplendor corresponde á metade do século XVII cando se escribiron varias gramáticas e xurdiu un gran conxunto de obras de teatro, lendas e baladas. Durante a década de 1950 estudouse moito. Dez anos antes estimábase en preto dun millón o número de falantes desta lingua, aínda que agora crese que só existen a metade.

• Córnica ou lingua de Cornualles

Desapareceu no século XVIII aínda que existen esforzos recentes por reactivar o seu uso. Os únicos restos que existen son algúns nomes propios e unhas cantas palabras no dialecto inglés que se fala na rexión de Cornualles.

• Galés

Tamén chamado cámbrico e címbrico polos seus propios falantes, é a lingua da rexión de Gales e unha das máis coñecidas dentro da subfamilia celta. Ademais de falarse en Gales, onde a maioría dos seus falantes son tamén anglófonos, emprégase nalgunhas comunidades dos Estados Unidos e en Arxentina, na que en plena Patagonia asentáronse apenas 150 galeses no ano 1865. Algunhas organizacións como a Society for the Welsh Language preservaron este idioma para evitar a súa desaparición e manteñen toda unha actividade para conseguir que teña unha consideración como lingua oficial xunto ao inglés. Na actualidade úsase en moitas escolas de Gales e emprégase na prensa e nalgunhas emisoras de radio.

O mesmo que o bretón, esta lingua perdeu as desinencias de caso, non así as de conxugación verbal, que son moi ricas. Como en todas as demais linguas celtas a inflexión ou a alternancia das consonantes xogan un papel moi importante. Posúe unha escritura fonémica, co que desaparece a ambigüidade fonética; en moitas ocasións un falante galés saberá, a partir da súa escritura, como se pronuncia unha palabra que non vexa antes. A letra w pode representar tanto unha vogal como unha consonante, e con todo a letra e sempre representa dúas fonemas vocálicos. A consonante f representa un fonema labiodental fricativo sonoro como a v do catalán; o seu equivalente xordo, o fonema /f/, represéntase polo dígrafo ff; o fonema interdental fricativo xordo /q/ represéntase por dd e o son /th/ pola mesma grafía. fracasou o intento de pronunciar a grafía ll, que representa un fonema lateral fricativo xordo. O galés tende á acentuación grave das palabras polisílabas e posúe unha entonación característica.

Quen estudan a historia deste idioma recoñecen tres períodos: o antigo (800-1100), o medio (1100-1500) e o moderno (a partir do 1500). O antigo rastréxase nalgunhas palabras illadas, uns cantos nomees e un pequeno número de versos. A través de todos os períodos, o galés aceptou préstamos do latín, o anglosaxón, o francés normando e moi especialmente do inglés, aínda que existe un léxico amplo de orixe celta. Conseguiuse identificar corenta dialectos. O galés normativo posúe dúas variedades: a do norte e a do sur.

• Irlandés

O irlandés, tamén chamado gaélico-irlandés, é o idioma máis antigo do grupo gaélico que forma parte das linguas celtas. Os testemuños escritos máis antigos que existen son as inscricións Ogham, que son uns 370 monólitos con inscricións e que se atopan esparexidos no suroeste de Irlanda e en Gales. Datan dos séculos V ao VIII e as inscricións conteñen case exclusivamente nomes propios. Pode estudarse a súa historia en catro períodos: o antigo (800-1000), o medio-antigo (1000-1200), o medio (1200-1500) e o moderno (a partir do 1500). Era unha lingua moi rica en flexión nominal e verbal, e diso quedan tres casos na declinación nominal, o nominativo e o genitivo así como o dativo, só para os nomes femininos; unicamente en indicativo o verbo posúe dous tempos. Na República de Irlanda onde é lingua co-oficial fálase na zona occidental e suroccidental, e en maior grao en Irlanda do Norte, aínda que Irlanda non foi gaélico-falante ata o século XVII. O número de persoas que falaban esta lingua en Irlanda pasou do 50% ao 20% no século XIX. Desde 1922 empezouse a ensinar na escola, e desenvolveuse e normalizou unha gramática.

• Gaélico-escocés

En torno ao século V os irlandeses invadiron Escocia e levaron unha variedade do gaélico que substituíu á antiga lingua britónica. Durante o século XV grazas ao incremento dos préstamos procedentes do escandinavo e do inglés, o escocés constitúese en lingua diferente do irlandés e gáñase a súa condición de idioma diferente deste.

Os alfabetos irlandés e escocés son o mesmo e consta de 18 letras. O escocés posúe catro casos: nominativo, genitivo, dativo e vocativo. Leva o acento na sílaba inicial, o mesmo que o irlandés.

Posúe dous dialectos, o setentrional e o meridional, perfectamente delimitados xeograficamente pola liña que pode trazarse por encima de Firth of Lorne ata a poboación chamada Ballaculish e continúa pola cadea de montañas Grampian. O dialecto meridional está máis próximo ao irlandés que o setentrional e tamén é máis flexivo. A principal diferenza que existe entre elas é o cambio do fonema /é/ que se converte en eu no dialecto do norte ou setentrional, en tanto que se converte en ia no meridional ou do sur. Así por exemplo ''herba'' pronúnciase /feur/ no norte e /fiar/ no sur. Existen tamén uns miles de falantes do escocés en Nova Escocia.

• Manés

Trátase dun dialecto do gaélico-escocés que se fala na illa de Man con forte influencia escandinava. Nel están escritas as disposicións legais da illa, que ata o século XVIII non contaba con outra forma de expresión lingüística. Comezou a perderse no século XIX e no XX practicamente desapareceu. Os primeiros documentos escritos proceden do século XVII e apenas se existe produción literaria en manés, excepción feita dalgunhas baladas e cantares.