• Referencias Históricas

A partir da crise das culturas minoicas (S. XIV e XIII a.C.), Galicia empeza a súa relación con outros pobos, esta vez co obxecto de comerciar coas Casiterides a través de Tartessos, Sardenha e Sicilia. A esta relación comercial co leste engádense contactos importantes coas costas atlánticas de Europa.

Nesta etapa pasaran do "eterno campesinho neolítico", común a outras culturas e pobos (tras o achegue nórdico que entrara na Segunda Idade de Bronce), á Galicia prerromana, coa clara influencia dos celtas que se localiza en tres niveis:

- prerromano de tipo goidélico.

- prerromano de tipo británico.

- prerromano arturicense, que chega no século V logo de Cristo e o a Galicia de Maeloc; trátase dun celtismo xa cristianizado.

Agora falaremos da importancia do pobo celta que fixo que por primeira vez en Galicia houbese unha especie de distribución e organización en pobos ou tribos, que son os callaeci.

Ao falar dos callaeci ou os kallaikoi, diferentes historiadores como Menéndez Pidal e Martínez de Padin, defínenlles como un pobo situado no noroeste da Península, que vive nas montanhas e que é difícil de vencer. Estes callaeci constitúen para devanditos escritores unha unidade superior, similar á dos lusitanos, cántabros, vascóns ou satures. Pero este é un tema no que as diversas investigacións non lograron determinar con precisión se os callaeci eran un pobo que sobresaía sobre os outros que habitaban o territorio da actual Galicia, ou se con este nome pretendíase xa designar aos habitantes dunha rexión constituída por varios pobos. Pero o que máis nos pode interesar son as características xerais destes pobos: a unidade básica era a familia. Sobre esta existía unha organización superior territorial. Tinha dúas xefaturas: unha colexial dos anciáns, e outra persoal dos que eran máis significativos na guerra ou pola súa astucia e prudencia. Vivían en castros que eran lugares elevados, dominando un val ou sobre a costa, cunha clara posición estratéxica.

Por encima da familia estaban os populi, que eran os que posuían a organización xurídico militar.

Por isto podemos, con certa certeza, afirmar que o seu grao de organización era altamente elevado polas súas esporádicas vinculacións cos lusitanos ou os cántabros, para loitar contra os romanos, e estes a o romanizarlos equipararon aos seus gobernantes cos seus duces ou magistratus.

* Costumes referentes ao ciclo vital

Existen moitas crenzas respecto da xestación. O lograr fecundidade deu lugar a prácticas diversas de orixe relixiosas algunhas, como acudir ao Santo Cristo de Ourense, a San Andrés de Teixidó, á Virxe da Barca e a outros santuarios, pero tenhen especial interese aquelas que acusan profunda raíz, como o recibir as nove ondas con función fertilizante na praia da Lazanda, ás doce da noite de San Juan e o último domingo de agosto se hai lúa chea. Tamén outras accións realizadas coa auga e a noite, coa lúa como protagonista, tenhen a súa relevancia, como é o banharse con auga de nove fontes na mesma noite solsticial. Estes ritos tenhen a súa base nas deusas celtas. Un exemplo destes tipos de deusas é a deusa cabalo Epona que era venerada en todo o mundo céltico, desde Gran Bretanha ata o Danubio. A esta deusa vincúlalla coa morte, a auga, e xa que logo a fertilidade; aspectos que parecen relacionala coa Deusa Nai.

Un feito moi curioso que se practicaba antes, e do que aínda xente anciá pódenos dar fe da súa existencia, é o do famoso bautismo prenatal, que tinha todo un protocolo. Efectuábase cando unha muller non conseguía un parto normal. Cando ía xa a dar a luz leváballa a unha ponte, se é posible que tivese un cruceiro. O bautismo teriase que realizar a medianoite e prohibíase o paso a toda persoa que intentase cruzar a ponte antes desa hora. Ás doce requiríase ao primeiro transeúnte para que actuase de "ministro", e entregábaselle auga e sal. Na lingua da parturienta depositaba o sal e sobre o ventre derramaba a auga, á vez que se pronunciarían no sacramento bautismal: Eu bautízoche... Logo ceaban invitando ao que fixera de ministro, e ao terminar arroxaban ao río sóbralas da cea.

De herdanza céltica é a obsesionante inquietude do galego pola morte, que o domina todo. Segundo as crenzas celtas, o mundo dos vivos está máis próximo ao dos mortos durante as horas da escuridade. Unha persoa nacida pola noite podía ver pantasmas, e quen se aventuraba a saír de casa pola noite arriscábase a ver "xente pequena" entre as que podía atopar aos seus familiares defuntos. Os druídas que existiron na Galicia de Maeloc eran membros da clase sacerdotal herdeira na tradición celta. Eran educadores, xuíces e sacerdotes e crían na inmortalidade e na metempsicosis, é dicir na trasmigración da alma.

Pero quizá o feito máis interesante dentro da obsesión galega pola morte sexa a Santa Companha ou Estedea. Deambulaban polos caminhos, eran as ánimas que vagaban pola noite e atemorizaban a aquel intrépido que andase a altas horas da noite por rúas solitarias. Séguese coa macabra idea de que quen lla atopa é que lle queda pouco tempo de vida.